Trzy opowiadania do pobrania

Autor: Krzysztof Raducha

Niniejsza publikacja zawiera trzy opowiadania pochodzące ze zbioru Cicha kobieta. Opowieści pałacowe. Została przygotowana z myślą o czytelnikach, którzy chcieliby poznać twórczość autora przed sięgnięciem po pełne wydanie książki.

Więcej informacji o książkach autora, albumach oraz nowych publikacjach można znaleźć na stronie:

www.kuryerdworski.pl

Zanim otworzą się drzwi pałacu

Są miejsca, obok których można przejść obojętnie. Można spojrzeć na zrujnowany pałac, stary dwór czy zaniedbany park i zobaczyć jedynie popękane mury, odpadający tynk oraz ślady czasu. Można zrobić fotografię, przeczytać kilka zdań na tablicy informacyjnej i ruszyć dalej. Czasem jednak zdarza się, że człowiek zatrzyma się odrobinę dłużej. Wtedy zaczyna dostrzegać coś, czego nie widać na pierwszy rzut oka.

Od wielu lat przemierzam rowerem Podlasie, Mazowsze, Lubelszczyznę i inne zakątki Polski. Początkowo zabierałem ze sobą aparat fotograficzny. Chciałem zatrzymać krajobrazy, architekturę i miejsca, które wydawały się piękne lub po prostu warte zapamiętania. Z czasem odkryłem jednak, że fotografia nie zawsze potrafi opowiedzieć wszystko. Pokazuje ściany, okna i drzewa, lecz nie opowiada o ludzkich nadziejach, rozczarowaniach, miłościach ani o tych, którzy przed laty chodzili tymi samymi alejami.

Właśnie wtedy zaczęły rodzić się opowieści.

Nie są kronikami ani próbą odtworzenia historii. Często wyrastają z jednego spojrzenia, przypadkowo zasłyszanej legendy, starej fotografii lub kilku zdań przeczytanych w archiwalnym opracowaniu. Resztę dopowiada wyobraźnia. Lubię myśleć, że każde stare miejsce zachowuje pamięć o ludziach, którzy je tworzyli. Nawet jeśli ich imiona zatarł czas, pozostały emocje. Miłość, zazdrość, tęsknota, poświęcenie, pycha czy przebaczenie nie starzeją się nigdy. Zmieniają się jedynie twarze bohaterów.

Oddaję w Państwa ręce trzy opowiadania pochodzące ze zbioru Cicha kobieta. Opowieści pałacowe. Każde z nich jest inne. Jedno opowiada o winie i odkupieniu, drugie o uczuciu silniejszym od cierpienia, trzecie prowadzi tam, gdzie granica między legendą a rzeczywistością staje się niemal niewidoczna. Łączy je jedno – wszystkie narodziły się z fascynacji miejscami, które istnieją naprawdę.

Nie wiem, czy podczas lektury uwierzą Państwo w duchy. Nie wiem również, czy uwierzą w legendy. Mam jednak nadzieję, że uwierzą w ludzi. To właśnie oni są najważniejszymi bohaterami tych opowieści. Pałace i dwory pozostają jedynie niemymi świadkami ich wyborów, marzeń i błędów.

Jeżeli po przeczytaniu tych trzech historii spojrzą Państwo inaczej na stary pałac mijany gdzieś przy drodze, jeśli podczas spaceru po zabytkowym parku zatrzymają się na chwilę dłużej i pomyślą o tych, którzy byli tam przed nami, uznam, że ten niewielki zbiór spełnił swoje zadanie.

Zapraszam do lektury.

Krzysztof Raducha

List z butelki

Byłam młoda i głupia, przepełniona żalem, który od dnia śmierci matki stawał się moim jedynym uczuciem. Ojciec powtarzał, że czas leczy rany, ale ich nie leczył. Czas jedynie przygniatał wspomnienia kolejnymi warstwami codzienności, tak jak kurz, który pokrywa meble w opuszczonych komnatach naszego pałacu.

Kiedy Marta wkroczyła do naszego życia, czułam, jakby ktoś przerywał tę cienką warstwę i pozwolił przeszłości powrócić z pełną, okrutną mocą.

Nie była jak moja matka. Moja matka pachniała lawendą, śmiała się, kiedy śpiewałam fałszywym głosem, i zawsze wiedziała, kiedy mnie przytulić. Marta była zimna, wyniosła i zbyt piękna, by wpasować się w szare mury naszego pałacu. Czułam, że nie kocha mojego ojca – jak mogłaby? – a jednak on patrzył na nią tak, jak nigdy nie patrzył na nikogo innego, nawet na moją matkę.

To było nie do zniesienia. Musiałam to zmienić.

Pierwszy raz zobaczyłam buteleczkę w szafce z książkami w pokoju matki. Była zapomniana, pokryta pajęczynami, kurzem, z resztkami płynu, który wydzielał dziwny, gorzki zapach. Należała kiedyś do mojej matki – wiedziałam to, bo jej inicjały widniały na zakrętce. Dawno temu przechowywała w niej nalewkę na kobiecą histerię, a może na poranne mdłości, ale ja… ja zobaczyłam w niej narzędzie.

Zaczęłam się podtruwać. Odrobinę każdego dnia. Marta zawsze podawała mi posiłki – to była jej rola, jej sposób na „zjednanie” pasierbicy. Nienawidziłam, kiedy mówiła o swoich obowiązkach macochy. Czułam, że w ten sposób znieważa moją matkę. Ojciec nie zauważał niczego. Widział, jak coraz bardziej blednę, jak zapadam się w sobie, ale nie reagował. Za to Marta stawała się coraz bardziej niespokojna. I to wystarczyło.

Pewnego dnia zemdlałam i upadłam w pałacowej oranżerii. Po odzyskaniu przytomności spojrzałam na macochę z wyrzutem. Nic nie mówiłam, tylko patrzyłam, za to mój ojciec, w ataku szału, oskarżył Martę o to, że próbowała mnie zabić. Krzyczał, że widział, jak dolewa coś do mojej herbaty. Nie widział. To ja mu to zasugerowałam. A kłamstwo wydawało się łatwe. Tak bardzo pragnęłam, by odeszła, by zostawiła nas w spokoju. Wtedy nie żałowałam i nie zawahałam się ani przez chwilę.

Nie sądziłam, że zajdzie to tak daleko. Martę pojmano. Pamiętam, jak błagała ojca o litość, o możliwość obrony, ale on był niewzruszony. Cała miłość, którą jej okazywał, zgasła w ciągu jednej chwili. Kiedy dowiedziałam się, że skazano ją na śmierć, poczułam triumf – ale tylko na chwilę.

Potem zaczęły się sny. Marta patrzyła na mnie zza krat swojej celi, a ja czułam ciężar tego spojrzenia. Słyszałam jej głos, nawet gdy się budziłam. Głos, który mówił:

– Zniszczyłaś wszystko, Magdo. Nawet siebie.

Kiedy dowiedziałam się o tym, że popełniła samobójstwo, nie mogłam uwierzyć. Myślałam, że triumfuję, ale zamiast tego… czułam pustkę. Potem przyszły pierwsze objawy zatrucia. Wiedziałam, że to tylko kwestia czasu, zanim trucizna zabije także mnie. Umierałam powoli, bo nikt nie znał prawdy.

Tuż przed śmiercią napisałam list. Kiedy skończyłam, wcisnęłam go do butelki, starannie zakręciłam ją zakrętką z inicjałami matki i ukryłam wśród książek w jej pokoju. Nie wiem, dlaczego wybrałam właśnie to miejsce. Może dlatego, że było to jedno z niewielu miejsc w pałacu, gdzie czułam się bezpiecznie. Może dlatego, że chciałam, aby prawda pozostała tajemnicą tak długo, jak długo będzie żył ojciec. Nie mogłam znieść myśli, że ode mnie miałby się dowiedzieć, co zrobiłam i jak bardzo nas wszystkich skrzywdziłam.

Kilka dni później trucizna zrobiła swoje. Gdy opuszczało mnie życie, czułam jedynie żal i tęsknotę za tym, czego nigdy nie będę miała: za przebaczeniem Marty, ojca i spokojem swojej duszy.

Kilka dekad później

Julia, zbuntowana córka nowych właścicieli pałacu, kłóciła się z macochą. Jej ojciec, podobnie jak mój, ożenił się ponownie po stracie pierwszej żony. Historia zdawała się powtarzać, choć tym razem role były odwrócone – to macocha próbowała za wszelką cenę nawiązać kontakt z Julią, ale dziewczyna była nieustępliwa.

Podczas jednej z awantur rozwścieczona Julia kopnęła starą deskę w podłodze, która puściła pod jej ciężarem. Coś zabrzęczało, a z dziury wypadła zakurzona butelka. Julia podniosła ją, a macocha spojrzała zaskoczona na staroświecki przedmiot.

– Co to jest? – zapytała kobieta.

Julia wzruszyła ramionami, ale odkręciła zakrętkę i wyciągnęła z butelki pożółkły kawałek papieru. Zaczęła czytać na głos, ale przerwało jej coś dziwnego. Julia zamilkła, a macocha złapała ją za ramię. Obie czuły, że coś – lub raczej ktoś – je obserwuje. Głos, którego nie potrafiła zidentyfikować, jakby dobywał się z samych murów pałacu, zaczął recytować treść listu.

Drogi Ojcze!

Piszę te słowa, choć wiem, że nigdy ich nie przeczytasz, a może to właśnie dlatego potrafię je napisać. Chciałabym, byś mnie zrozumiał, choć na to nie zasługuję. To ja jestem winna. To ja doprowadziłam do tragedii, która zniszczyła naszą rodzinę. Marta była niewinna. Była dobrą kobietą, choć ja nie chciałam tego widzieć.

Nie potrafiłam pogodzić się z tym, że ktoś zajął miejsce matki. Myślałam, że jeśli ją znienawidzę, to przywrócę tamte czasy, w których żyliśmy razem – Ty, ona i ja. Jednak to było tylko dziecinne marzenie, które zmieniło się w koszmar. Miałam w sobie tyle zazdrości i żalu, że stałam się ślepa na Twoje szczęście.

Podtruwałam się celowo, Ojcze. Robiłam to powoli, każdego dnia, by wyglądało, że Marta jest winna. Wiedziałam, że zauważysz moje cierpienie, a Twoje podejrzenia skierują się na nią. Kiedy oskarżyłeś ją o próbę otrucia mnie, nie zaprzeczyłam. Kłamałam, choć widziałam, jak ją kochałeś. Cieszyłam się, że uwierzyłeś w moje kłamstwo, ale to było zwycięstwo, które szybko przerodziło się w pustkę.

Pamiętam, jak krzyczała zza krat, błagała Cię o litość, a Ty odwróciłeś się od niej. Nie wiem, czy byłeś wtedy bardziej wściekły na nią, czy na samego siebie. Kiedy usłyszałam, że Marta odebrała sobie życie, zrozumiałam, jak daleko się posunęłam. Zabiłam ją, Ojcze. Moje ręce są splamione jej krwią, choć nie dotknęłam jej ani razu.

Teraz trucizna, którą sama przyjmowałam, powoli odbiera mi życie. Czuję jej działanie z każdym dniem coraz bardziej. Umieram, tak jak Marta umarła przeze mnie. Nie wiem, czy to kara, czy po prostu konsekwencja moich czynów.

Wiem, że nigdy mi nie wybaczysz, ale proszę Cię, byś pamiętał o jednej rzeczy. Nie pozwól, by żal i nienawiść zniszczyły Cię tak, jak zniszczyły mnie. Przepraszam, że odebrałam Ci Martę, że wprowadziłam kłamstwo i cierpienie do Twojego życia.

Żegnaj, Ojcze.

Magdalena

Gdy głos ucichł, zapadła cisza. Wstrząśnięta Julia spojrzała na macochę. Po raz pierwszy dostrzegła w jej oczach coś więcej niż natrętną troskę. Było w nich zrozumienie, a nawet cierpienie.

– Nie chciałam cię skrzywdzić – powiedziała macocha cicho. – Chciałam tylko, żebyśmy się dogadały.

Julia odwróciła wzrok, ale w jej głowie rozbrzmiewały słowa listu. Może był czas, żeby coś zmienić.

Byłam tam. Obserwowałam. Czułam. Nie mogłam odejść, nie mogłam zaznać spokoju. Gdy Julia spojrzała na macochę z czymś, co przypominało zalążek wybaczenia, poczułam, że coś we mnie pęka. Jakby cegła po cegle kruszył się powoli stary mur.

Może teraz mogłam już odejść? Może teraz, po tylu latach, moje winy zostały odpokutowane? Jeśli Julia potrafiła naprawić to, czego ja nigdy nie zdołałam, to może moje słowa nie były daremne.

Po raz pierwszy od dziesięcioleci poczułam spokój.

Potęga miłości

Gdy zamykałem oczy, czułem jedynie ciężar własnego oddechu. Nie pamiętam, kiedy ostatni raz widziałem słońce, prawdziwe światło, a nie zimny blask bijący od miedzianych lamp na więziennym korytarzu. Miałem wrażenie, że moja dusza już dawno opuściła ciało, a to, co zostało, to tylko skorupa czekająca na swój kres. Na śmierć, która może przyjść po mnie w każdej chwili.

Czas płynął tu inaczej. W celi panował wieczny półmrok, którego nie mógł rozproszyć nawet rozmyty płomień kopcącego kaganka. Na początku liczyłem dni, rysując kreski na ścianie, ale w końcu przestałem. Było mi już wszystko jedno, czy będzie to dzień, czy noc, kiedy zaprowadzą mnie na plac egzekucji. „Czy zginę od kuli, czy może zacisną mi pętlę na szyi?” – te myśli nie opuszczały mnie nawet w snach. Z każdym przesłuchaniem moje ciało było coraz bardziej stłamszone i wyniszczone, ale to wcale nie ból fizyczny najbardziej dawał mi się we znaki. To była ta pustka – poczucie, że już nigdy nie zobaczę nieba, nie poczuję zapachu kwiatów na wiosnę, nie usłyszę głosów tych, którzy odeszli, bo wierzyli, że warto oddać życie za „wolność naszą i waszą”.

Wszystko się zmieniło, gdy usłyszałem ją.

Pierwsze dźwięki dotarły do mnie niespodziewanie. Śpiew był tak czysty i tak prawdziwy. Pomyślałem, że to tylko majaki, bo jedynie anioł mógłby tak pięknie śpiewać. Głos kobiecy, delikatny, ale silny, niósł się gdzieś z oddali. Śpiewała pieśń, której sens słów znałem aż za dobrze – o wolności, o krwawiącym sercu. Usłyszałem ją najpierw raz, potem kolejny, aż stało się to moim codziennym rytuałem. Wyczekiwałem jej śpiewu tak jak tonący kolejnego haustu powietrza, jak rozbitek, który chwyta się kawałka drewna. To był pierwszy powód, by znowu podjąć walkę – choćby tylko o to, by przeżyć jeszcze jeden dzień. Wysłuchać kolejnej zwrotki pieśni.

Po wielu prośbach i błaganiach w końcu się nade mną ulitowano. Strażnicy powiedzieli mi, że śpiewa kobieta zamknięta w sąsiednim skrzydle więzienia. Panna Wiktoria. To musiał być znak – Wiktoria! Bogini zwycięstwa, promyk nadziei w miejscu, gdzie jej nigdy nie było. Każdą drobną sumę, którą mogłem zebrać – ruble od rodziny na jedzenie czy od współwięźniów – oddawałem na łapówki, by dowiedzieć się o niej czegoś więcej. Ponoć była młodą dziewczyną, brunetką o szarych oczach i z piegami na nosie. Powiedzieli mi, że została tu osadzona za przenoszenie meldunków między powstańcami. Była młoda, ale odważna.

W końcu odważyłem się napisać do niej list – pierwszy, nieśmiały, pełen wdzięczności. Napisałem:

Dziękuję za to, że dajesz nam więcej, niż jesteśmy w stanie oddać. Twój głos przypomina mi o tym, czym jest życie. Każdego dnia dzięki Twej pieśni, Pani, gdy Cię słyszę, czuję, że choćby miał to być mój ostatni dzień, spędzę go z uśmiechem.

Następnie ja odpisałem na jej wiadomość. Z czasem zaczęliśmy korespondować coraz częściej, choć każdy list przenoszony ukradkiem przez strażników mógł nas oboje kosztować życie. W listach nie było wielkich deklaracji – miłość przyszła między wierszami, delikatna jak pierwszy śnieg, który nieśmiało opada na ziemię. Zakochałem się najpierw w jej głosie, a następnie w napisanych przez nią słowach.

Nie widziałem jej twarzy, ale znałem jej duszę. Pokochałem ją za to, kim jest, nie za jej wizerunek.

Kiedyś naczelnik więzienia zapytał mnie, co sprawia, że jeszcze żyję – dlaczego mimo wszystko się nie załamałem. Czemu tak kurczowo trzymam się życia? Odpowiedziałem mu szczerze:

– Bo Wiktoria daje mi nadzieję.

Był w szoku. Bałem się, że wykorzysta to przeciwko mnie. A jednak nie. Coś go poruszyło, a może po prostu chciał, by w jego więzieniu panował spokój – pozwolił nam wziąć ślub. Tak – w tej zimnej, wilgotnej i mrocznej twierdzy, w maleńkiej kaplicy oświetlonej świecami, połączyliśmy się na zawsze, by po ceremonii powrócić do swoich cel.

Za sprawą wstawiennictwa naczelnika więzienia karę śmierci car łaskawie zamienił na dziesięć lat zesłania. Podróż poślubną mieliśmy niezwykłą – więźniarka, która zabrała nas na Sybir, stała się początkiem naszej wspólnej drogi. Życie zesłańca było piekłem, ale to piekło dzieliłem z nią, ze swoim aniołem, z ukochaną żoną. Na tym mroźnym, niegościnnym krańcu świata budowaliśmy naszą codzienność z fragmentów nadziei i miłości. Straciliśmy dzieci, a każda z tych strat bolała bardziej niż tysiąc chłost, milion uderzeń bykowcem, ale nie mogli nas złamać, bo mieliśmy siebie.

Po latach wróciliśmy do domu – do Dołubowa. Dworek był zaniedbany, ogród zarósł, ale to miejsce było nasze. Brat, który służył carowi, uratował nasz majątek. Wiktoria, choć nigdy nie dbała o bogactwa, zamieniła to miejsce w dom pełen światła i radości. Dom zapełnił się śmiechem naszych dzieci. Nasza miłość znowu rozkwitła – jak lilie, które rosły w ogrodzie mimo zimnych nocy.

Życie nie dało nam wiele czasu. Wiktoria odeszła wcześnie, za wcześnie. Ja także nie doczekałem wolnej Polski. Spoczęliśmy obok siebie na pobliskim cmentarzu. Teraz patrzymy z góry na dworek, który kiedyś był świadkiem naszej miłości.

Czasem myślę, że każdy człowiek ma swój znak, swój głos od anioła, który podnosi go z największego upadku. Dla mnie tym głosem był śpiew Wiktorii – czysty, delikatny, niosący nadzieję. Może i ty, gdy znajdziesz się na dnie, usłyszysz podobny głos albo zobaczysz na przykład motyla w środku zimy. Nie poddawaj się. Nawet w najciemniejszym kącie jest miejsce na miłość i odrodzenie. Trwaj i walcz. Warto.

Zwiewna i eteryczna przewodniczka po pałacu w Romanowie

Słońce skryło się za horyzontem, a na niebie pojawiły się pierwsze gwiazdy. Ciemność otuliła pałac w Romanowie i otaczający go park, w którym szumiały stare lipy i kasztanowce. Słychać było ciche pohukiwanie sowy i szelest jakiejś zwierzyny wśród gałęzi. Zmęczona grupa turystów dotarła pod pałac, spóźniona o dobrą godzinę. Mężczyzna, który szedł na czele, spojrzał na zamknięte drzwi i westchnął ciężko.

– Mówiłem, żebyśmy przyjechali wcześniej. – Spojrzał z wyrzutem na pozostałych.

– Przecież dzwoniłam – odpowiedziała kobieta. – Powiedzieli, że postarają się poczekać. Może ktoś jeszcze tu jest?

Zanim zdążyli się rozproszyć, zza rogu pałacu, od strony parku, wyłoniła się młoda kobieta. Była ubrana w suknię stylizowaną na dziewiętnasty wiek: jasną, zdobioną koronkami, z wysokim stanem i delikatną jedwabną wstęgą, której końce niemal szurały po ziemi. Jej ciemne włosy były upięte w klasyczny kok, a na szyi połyskiwał medalion w kształcie róży, z której płatków spływały jakby krople łez.

– Witam serdecznie państwa. Chcecie zobaczyć pałac? – zapytała ciepłym, melodyjnym głosem.

Grupa spojrzała na siebie, zaskoczona jej niespodziewaną obecnością.

– Tak, dzwoniliśmy wcześniej… Czy możemy jeszcze wejść? – zapytała jedna z kobiet.

Młoda przewodniczka uśmiechnęła się lekko i skinęła głową.

– Zapraszam. Pałac w Romanowie zawsze wita gości, nawet o tak późnej porze.

Wnętrze pałacu było majestatyczne, choć nosiło wyraźne ślady upływu czasu. Stare, ciężkie meble, dywany i obrazy na ścianach sprawiały wrażenie, jakby przeszłość ożywała w tych murach. Powietrze pachniało drewnem, starością i delikatnym zapachem róż, który wydawał się unosić znikąd.

– Pałac w Romanowie był domem Józefa Ignacego Kraszewskiego – zaczęła przewodniczka, prowadząc grupę przez kolejne sale. – To tutaj powstawały jego utwory, ale miejsce to pamięta także inne historie, równie fascynujące, choć bardzo tragiczne.

Zaintrygowana grupa zamilkła.

– Dawno temu, zanim Kraszewscy zamieszkali w Romanowie, pałac należał do bogatego magnata, który miał córkę Aleksandrę. Była piękną, młodą kobietą znaną z łagodności i wrażliwości. Pewnego lata poznała młodego poetę, który przyjechał do Romanowa szukać inspiracji. Ich miłość rozkwitła szybko, jak róże w parku, lecz była zakazana. Ojciec Aleksandry był człowiekiem surowym i zasadniczym. Nie mógł znieść myśli, że jego jedyna córka mogłaby związać się z kimś, kto nie ma majątku ani tytułu. To był klejnot rodowy, który należało przekazać w najlepszą oprawę, jaką było małżeństwo z kimś o największych koneksjach.

Przewodniczka zaprowadziła grupę na piętro pałacu, gdzie znajdowała się niewielka sypialnia na poddaszu. Było to skromne pomieszczenie z drewnianymi belkami, niewielkim łóżkiem i maleńkim oknem, przez które widać było park.

– To tutaj więziono Aleksandrę, kiedy ojciec dowiedział się o jej uczuciach. Przez długie tygodnie patrzyła przez to okno, czekając na ukochanego, który wieczorami przychodził pod pałac. – Przewodniczka podeszła do okna i spojrzała na drzewa w dole, jakby widziała tam coś więcej niż park.

– Ale pewnego dnia przestał przychodzić. Aleksandra wypatrywała go nocami, modląc się o choćby cień jego sylwetki. W końcu zrozpaczona napisała do niego list i poprosiła służkę, by potajemnie go przekazała. Planowała ucieczkę.

Turyści słuchali w napięciu, a przewodniczka kontynuowała:

– Chciała opuścić ojcowski dom i zacząć nowe życie u boku ukochanego. W jakimś mieście, a może nawet uciec z nim na kraj świata. Byle być ze swym ukochanym. Umówili się, że przyjdzie pod okno, a ona zsunie się z dachu. Miało to nastąpić przy najbliższym nowiu księżyca, gdy noc jest najciemniejsza. Jednak tej nocy wydarzyło się coś strasznego…

Grupa przeszła do parku, gdzie stare lipy rzucały długie cienie. W oddali, w blasku księżyca, widać było krzewy róż, które rosły na dwóch oddzielnych rabatach – białej i szkarłatnej.

– Aleksandra uciekła z pokoju i wspięła się na dach. Nie zauważyła jednak, że przez deszcz jego pokrycie stało się śliskie niczym lód. Straciła równowagę i spadła. Uderzyła głową o kamienny taras i zginęła na miejscu.

Przewodniczka wskazała miejsce, gdzie rosły teraz białe róże.

– Te róże posadzono tam, gdzie spadła Aleksandra. Są symbolem jej czystości i niewinności. Ale to nie koniec tej historii.

Grupa spojrzała na nią zaskoczona.

– Dlaczego poeta przestał przychodzić? – zapytacie zapewne.

Przewodniczka spojrzała w kierunku krzewów z czerwonymi różami, które rosły w głębi parku.

– Ojciec Aleksandry był człowiekiem bezwzględnym. Kazał służbie schwytać poetę i… zabić go. Pochowano go tutaj, pod krzewami róż. Jego krew zabarwiła ziemię, dlatego róże mają tak intensywny szkarłatny kolor.

Grupa zamilkła, wpatrzona w czerwień kwiatów – ich barwa w świetle księżyca wydawała się niemal pulsować.

Przewodniczka zakończyła opowieść, gładząc kwiaty z wielką czułością. Następnie pożegnała się z grupą pod grobowcem rodziny Kraszewskich.

– Dziękuję państwu za uwagę. Mam nadzieję, że legenda Aleksandry zostanie z wami na długo.

Ukłoniła się lekko i odeszła w stronę pałacu. Jej sylwetka szybko zniknęła w mroku.

Grupa pozostała jeszcze chwilę na miejscu i dyskutowała o tym, co usłyszała. W końcu zdecydowała się wrócić do autokaru.

Nagle zza ich pleców rozległ się zdyszany głos:

– Przepraszam, szukałam państwa!

Odwrócili się i zobaczyli młodą kobietę w dżinsach i kolorowej bluzce. Wyglądała na wyraźnie zmieszaną.

– Mam państwa oprowadzić po muzeum – powiedziała, wyciągając notes.

Grupa spojrzała na nią z niedowierzaniem.

– Ale… – zaczął jeden z mężczyzn. – Przecież już nas oprowadziła pani koleżanka, ubrana w piękną suknię z epoki.

Kobieta spojrzała na nich zaskoczona.

– Koleżanka? Ja jestem dziś jedyną przewodniczką…

Zapadła cisza. W oddali dało się słyszeć delikatny dźwięk, jakby ktoś przesunął krzesło pod oknem na poddaszu. Na moment zapach róż stał się bardzo intensywny, jakby oba krzewy splotły w powietrzu swoje najpiękniejsze aromaty miłości.

Zanim wyruszysz dalej

Jeżeli dotarli Państwo do tego miejsca, oznacza to, że odbyliśmy wspólnie krótką podróż. Zaledwie trzy opowieści, a jednak każda prowadziła inną drogą. Jedna przez ból i wyrzuty sumienia, druga przez miłość silniejszą od cierpienia, trzecia przez miejsca, w których legenda zdaje się splatać z rzeczywistością. Wszystkie jednak mają wspólne źródło – człowieka i jego emocje.

Pisząc Cichą kobietę, nie chciałem tworzyć zbioru historii o duchach ani opowieści grozy. Zależało mi przede wszystkim na ludziach. To oni pozostawiają po sobie ślady, które czasem trwają dłużej niż kamienne mury pałaców i dworów. Miłość, zdrada, nadzieja, zazdrość, poświęcenie czy przebaczenie nie należą do żadnej epoki. Powracają nieustannie, zmieniając jedynie nazwiska i miejsca.

Podczas rowerowych wędrówek wielokrotnie zatrzymywałem się przy starych dworach i pałacach. Jedne odzyskiwały dawny blask, inne chyliły się ku ruinie. Za każdym razem miałem wrażenie, że ich historia nie kończy się na datach zapisanych w przewodnikach. Tam, gdzie kończą się dokumenty, bardzo często zaczyna się opowieść.

Mam nadzieję, że te trzy teksty zachęcą Państwa do sięgnięcia po pozostałe historie zawarte w książce. Jest ich jeszcze wiele. Niektóre wzruszają, inne niepokoją, kilka pozostawia więcej pytań niż odpowiedzi. Wszystkie jednak powstały z tej samej potrzeby – ocalenia od zapomnienia miejsc, ludzi i emocji, które mogłyby zniknąć wraz z upływem czasu.

Dziękuję za wspólnie spędzony czas.

Do zobaczenia na szlaku

Jeżeli dotarli Państwo aż tutaj, to znaczy, że wspólnie odbyliśmy krótką podróż. Mam nadzieję, że była ona dla Państwa choć odrobinę ciekawa.

Od wielu lat odwiedzam pałace, dwory i miejsca, o których coraz rzadziej się pamięta. Czasami jadę tam z aparatem fotograficznym, czasami z notesem, a najczęściej z jednym i drugim. Wracam z fotografiami, ale równie często z pytaniami, na które historia nie daje już odpowiedzi. Właśnie z takich pytań rodzą się moje opowiadania.

Cicha kobieta. Opowieści pałacowe to zbiór trzydziestu dwóch historii inspirowanych autentycznymi miejscami. Jedne z nich wzruszają, inne pozostawiają niepokój, jeszcze inne każą zastanowić się, jak cienka bywa granica między historią, legendą i ludzką wyobraźnią.

Jeżeli zechcą Państwo poznać pozostałe opowieści, będzie mi bardzo miło zaprosić Państwa do lektury całego zbioru.

A jeśli kiedyś spotkamy się gdzieś przy starym pałacu, zrujnowanym dworze albo na leśnej drodze prowadzącej do miejsca, którego nie ma w przewodnikach, proszę koniecznie się odezwać. Takie spotkania są dla autora największą nagrodą.

Do zobaczenia.