{"id":483,"date":"2026-06-13T05:12:35","date_gmt":"2026-06-13T05:12:35","guid":{"rendered":"https:\/\/kuryerdworski.pl\/?page_id=483"},"modified":"2026-09-20T06:01:14","modified_gmt":"2026-09-20T06:01:14","slug":"zambrowska-maryjka","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/kuryerdworski.pl\/index.php\/zambrowska-maryjka\/","title":{"rendered":"Zambrowska Maryjka"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><br>Jesienny wiatr leniwie snu\u0142 si\u0119 mi\u0119dzy alejkami starego cmentarza w Zambrowie, nios\u0105c zapach suchych li\u015bci, parafiny i zwi\u0119d\u0142ych kwiat\u00f3w. Jak co roku w dzie\u0144 Wszystkich \u015awi\u0119tych ludzie wracali tutaj z tym samym po\u015bpiechem, z tym samym ci\u0119\u017carem siatek pe\u0142nych zniczy i z tym samym smutkiem ukrywanym pod codzienn\u0105 rozmow\u0105. Jedni szukali grob\u00f3w rodzic\u00f3w, inni dzieci albo dawno zmar\u0142ych dziadk\u00f3w, kt\u00f3rych pami\u0119tali ju\u017c tylko z po\u017c\u00f3\u0142k\u0142ych fotografii schowanych mi\u0119dzy modlitewnikiem a starymi dokumentami.<br>Po\u015br\u00f3d setek nagrobk\u00f3w by\u0142 jednak jeden, przy kt\u00f3rym zatrzymywali si\u0119 nawet obcy.<br>Nie nale\u017ca\u0142 do najwi\u0119kszych ani najbogatszych w Zambrowie. Nie kry\u0142 pod sob\u0105 nikogo s\u0142awnego ani wa\u017cnego. Kamienna posta\u0107 m\u0142odej kobiety wsparta o krzy\u017c mia\u0142a jednak w sobie co\u015b, co przyci\u0105ga\u0142o wzrok mocniej ni\u017c najbardziej okaza\u0142e grobowce. Twarz figury by\u0142a \u0142agodna i zamy\u015blona, jakby zastyg\u0142a w chwili cichego pogodzenia si\u0119 z losem. Na cokole wci\u0105\u017c mo\u017cna by\u0142o odczyta\u0107 nazwisko, cho\u0107 czas i deszcze zd\u0105\u017cy\u0142y ju\u017c cz\u0119\u015bciowo zatrze\u0107 litery:<br>Katarzyna Juszkiewicz.<br>Starsze kobiety od dawna m\u00f3wi\u0142y jednak inaczej.<br>Zambrowska Maryjka.<br>Jedni twierdzili, \u017ce m\u0142ode dziewcz\u0119ta przychodzi\u0142y tutaj modli\u0107 si\u0119 o szcz\u0119\u015bliw\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107. Inni opowiadali, \u017ce zdradzeni zakochani zostawiali pod pomnikiem listy albo zasuszone kwiaty. Byli te\u017c tacy, kt\u00f3rzy przysi\u0119gali, i\u017c w listopadowe mg\u0142y widywali przy grobie blad\u0105 kobiet\u0119 stoj\u0105c\u0105 nieruchomo po\u015br\u00f3d ciemno\u015bci, jakby na co\u015b albo na kogo\u015b wci\u0105\u017c czeka\u0142a.<br>Prawda by\u0142a niestety du\u017co prostsza i du\u017co bardziej bolesna ni\u017c wszystkie p\u00f3\u017aniejsze miejskie legendy.<br>Ka\u017cda historia zaczyna si\u0119 przecie\u017c od tego samego. Od mi\u0142o\u015bci, kt\u00f3ra wydaje si\u0119 cz\u0142owiekowi wi\u0119ksza ni\u017c \u015bwiat, oraz od \u015bwiata, kt\u00f3ry bardzo szybko przypomina mu, jak niewiele znacz\u0105 uczucia wobec ambicji, pieni\u0119dzy i ludzkiej pychy.<br>Pod koniec XIX wieku Zambr\u00f3w by\u0142 miasteczkiem biednym, zakurzonym i prowincjonalnym. Po wi\u0119kszym deszczu ulice zamienia\u0142y si\u0119 w b\u0142otniste koleiny, w kt\u00f3rych grz\u0119z\u0142y ch\u0142opskie wozy i doro\u017cki. Latem powietrze przesyca\u0142 zapach ko\u0144skiego \u0142ajna, mokrych sk\u00f3r z garbarni i \u015bciek\u00f3w p\u0142yn\u0105cych rowami wzd\u0142u\u017c drewnianych zabudowa\u0144. Zim\u0105 nad dachami wisia\u0142 ci\u0119\u017cki dym z piec\u00f3w, a cz\u0142owiek mia\u0142 czasem wra\u017cenie, \u017ce ca\u0142e miasto kisi si\u0119 pod szar\u0105, wilgotn\u0105 pierzyn\u0105.<br>Wi\u0119kszo\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w stanowili \u017bydzi. Prowadzili sklepy, warsztaty, piekarnie i karczmy. Na rynku miesza\u0142y si\u0119 j\u0119zyki, akcenty i zapachy. Pachnia\u0142o cebul\u0105, \u015bledziami, mokrym drewnem, smo\u0142\u0105 oraz tanim tytoniem. W pi\u0105tki przed szabatem miasto cich\u0142o szybciej ni\u017c zwykle, za to w niedziele o\u017cywa\u0142y okolice ko\u015bcio\u0142a, gdzie ch\u0142opi przyje\u017cd\u017cali furmankami nawet z odleg\u0142ych wsi.<br>Tu\u017c za rogatkami wyrasta\u0142 jednak zupe\u0142nie inny \u015bwiat. Czerwone ceglane koszary, szerokie place apelowe, stajnie i magazyny sprawia\u0142y, \u017ce okolica zaczyna\u0142a przypomina\u0107 ma\u0142e rosyjskie miasteczko. Carskie wojsko przynios\u0142o do Zambrowa pieni\u0105dze, handel i ludzi z najdalszych stron imperium. Przyje\u017cd\u017cali Rosjanie, Ukrai\u0144cy, Tatarzy, a z czasem r\u00f3wnie\u017c m\u0142odzi oficerowie po szko\u0142ach wojskowych w Petersburgu albo Kazaniu.<br>Dla wielu miejscowych panien mundur by\u0142 czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c strojem.<br>By\u0142 obietnic\u0105 \u015bwiata wi\u0119kszego ni\u017c b\u0142oto rynku i wieczna prowincjonalna nuda.<br>Katarzyna Juszkiewicz mia\u0142a wtedy dwadzie\u015bcia jeden lat. Nie by\u0142a ju\u017c naiwn\u0105 pensjonark\u0105, cho\u0107 jej ojciec nadal patrzy\u0142 na ni\u0105 jak na dziecko. Wysoka, szczup\u0142a brunetka o zielonych oczach i jasnej cerze zwraca\u0142a uwag\u0119 wsz\u0119dzie, gdzie si\u0119 pojawi\u0142a. Potrafi\u0142a m\u00f3wi\u0107 o ksi\u0105\u017ckach, zna\u0142a troch\u0119 francuski, gra\u0142a na pianinie i ta\u0144czy\u0142a lepiej ni\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 panien w miasteczku.<br>Problem polega\u0142 jednak na tym, \u017ce Zambr\u00f3w j\u0105 dusi\u0142.<br>Ka\u017cdego ranka budzi\u0142a si\u0119 z tym samym uczuciem, \u017ce utkn\u0119\u0142a gdzie\u015b na ko\u0144cu \u015bwiata. Bardzo cz\u0119sto wspomina\u0142a Wilno, gdzie sp\u0119dzi\u0142a dzieci\u0144stwo i pierwsze lata m\u0142odo\u015bci. Tam pachnia\u0142o inaczej. Tam by\u0142y teatry, eleganckie sklepy, muzyka i kawiarnie pe\u0142ne student\u00f3w rozprawiaj\u0105cych o poezji, polityce oraz przysz\u0142o\u015bci \u015bwiata.<br>Tam te\u017c po raz pierwszy si\u0119 zakocha\u0142a.<br>Lucjan z s\u0105siedniej kamienicy mia\u0142 rude w\u0142osy, wiecznie rozpi\u0119ty ko\u0142nierzyk i zwyczaj recytowania Mickiewicza pod oknami. To z nim pierwszy raz ca\u0142owa\u0142a si\u0119 ukradkiem w cieniu bramy i to z nim wyobra\u017ca\u0142a sobie przysz\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3ra mia\u0142a by\u0107 pi\u0119kna, wielka i daleka od wszelkiej biedy.<br>Ojciec nigdy dok\u0142adnie nie wyja\u015bni\u0142, dlaczego musieli opu\u015bci\u0107 Wilno. Katarzyna s\u0142ysza\u0142a jedynie urywane rozmowy o problemach urz\u0119dowych, konfliktach i d\u0142ugach. Pewnego dnia kaza\u0142 spakowa\u0107 ca\u0142y dobytek i wyjechali do Zambrowa, kt\u00f3ry dla niej by\u0142 ko\u0144cem \u015bwiata. Schodami prowadz\u0105cymi prosto do piek\u0142a prowincji, z kt\u00f3rej nie by\u0142o dok\u0105d uciec.<br>Przez pierwsze miesi\u0105ce p\u0142aka\u0142a po nocach.<br>P\u00f3\u017aniej nauczy\u0142a si\u0119 ukrywa\u0107 rozczarowanie pod spokojnym u\u015bmiechem.<br>Towarzyszy\u0142a jej w tym stara Apolonia, kobieta, kt\u00f3ra wychowywa\u0142a Katarzyn\u0119 od czasu \u015bmierci jej matki. Apolonia mia\u0142a spracowane d\u0142onie, siwe w\u0142osy i ten rodzaj ciep\u0142a, kt\u00f3rego nie spos\u00f3b nauczy\u0107 si\u0119 z ksi\u0105\u017cek.<br>\u2013 Panna Kasia za d\u0142ugo przy tym oknie stoi \u2013 mrucza\u0142a czasem, poprawiaj\u0105c chustk\u0119 na g\u0142owie. \u2013 Jeszcze sobie jakiego oficera wypatrzy i b\u0119dzie nieszcz\u0119\u015bcie.<br>\u2013 Oj, mamciu To\u0144ciu, kt\u00f3\u017c by chcia\u0142 tutaj szuka\u0107 szcz\u0119\u015bcia? \u2013 \u015bmia\u0142a si\u0119 Katarzyna.<br>\u2013 M\u0119\u017cczyzna zawsze obieca wszystko, gdy mu si\u0119 dziewczyna spodoba. A potem zostaje tylko p\u0142acz.<br>\u2013 Mamcia widzi samo z\u0142o.<br>\u2013 Bo troch\u0119 ju\u017c w \u017cyciu widzia\u0142am.<br>Katarzyna przewraca\u0142a oczami, lecz s\u0142owa starej opiekunki wr\u00f3ci\u0142y do niej du\u017co szybciej, ni\u017c mog\u0142a przypuszcza\u0107.<br>Bal karnawa\u0142owy odbywa\u0142 si\u0119 w sali wynaj\u0119tej przez miejscowego kupca. W powietrzu unosi\u0142 si\u0119 zapach perfum, \u015bwiec i alkoholu. Kobiety mia\u0142y suknie szyte przez najlepszych \u017cydowskich krawc\u00f3w, a oficerowie b\u0142yszczeli guzikami mundur\u00f3w i orderami.<br>Katarzyna siedzia\u0142a pocz\u0105tkowo znudzona pod \u015bcian\u0105, obserwuj\u0105c wiruj\u0105ce pary. Wtedy w\u0142a\u015bnie podszed\u0142 do niej m\u0142ody porucznik.<br>Andriej Wo\u0142kow.<br>Wysoki blondyn o b\u0142\u0119kitnych oczach pachnia\u0142 wod\u0105 kolo\u0144sk\u0105, tytoniem i czym\u015b jeszcze. \u015awie\u017co\u015bci\u0105 wielkiego \u015bwiata, kt\u00f3rego tak jej brakowa\u0142o.<br>Uk\u0142oni\u0142 si\u0119 elegancko.<br>\u2013 Czy pozwoli pani zata\u0144czy\u0107?<br>M\u00f3wi\u0142 po polsku z wyra\u017anym rosyjskim akcentem, kt\u00f3ry zamiast dra\u017cni\u0107, wydawa\u0142 jej si\u0119 dziwnie poci\u0105gaj\u0105cy.<br>\u2013 Je\u015bli pan obieca, \u017ce nie podepcze mi sukni.<br>\u2013 Nie \u015bmia\u0142bym nawet nadepn\u0105\u0107 na pani cie\u0144.<br>Roze\u015bmia\u0142a si\u0119 wtedy pierwszy raz od bardzo dawna szczerze i bez udawania.<br>Przeta\u0144czyli niemal ca\u0142y wiecz\u00f3r. Mazury, oberki i stateczne polonezy miesza\u0142y si\u0119 z d\u017awi\u0119kami skrzypiec oraz \u015bmiechem rozgrzanych alkoholem go\u015bci. Andriej opowiada\u0142 o Kazaniu, o wojskowej szkole i o swoich planach. Nie przypomina\u0142 innych oficer\u00f3w, kt\u00f3rzy zwykle przechwalali si\u0119 ko\u0144mi, kartami albo kobietami.<br>By\u0142 troch\u0119 naiwny, troch\u0119 niezdarny i wyra\u017anie zagubiony w tym prowincjonalnym \u015bwiecie.<br>Katarzyna zauwa\u017cy\u0142a to szybciej, ni\u017c chcia\u0142a przyzna\u0107.<br>Wiosn\u0105 zacz\u0119\u0142y si\u0119 spacery nad Jab\u0142onk\u0119. Nie by\u0142o w Zambrowie eleganckich kawiarni ani restauracji, wi\u0119c siadali pod akacjami albo gruszami z koszem piknikowym i herbat\u0105. Apolonia zawsze sz\u0142a kilka krok\u00f3w za nimi, udaj\u0105c, \u017ce patrzy w zupe\u0142nie inn\u0105 stron\u0119.<br>Pewnego popo\u0142udnia siedzieli nad rzek\u0105 wyj\u0105tkowo d\u0142ugo. Woda p\u0142yn\u0119\u0142a leniwie mi\u0119dzy trzcinami, a s\u0142o\u0144ce chowa\u0142o si\u0119 powoli za drzewami.<br>\u2013 Gdyby pani mog\u0142a st\u0105d wyjecha\u0107, dok\u0105d by pani pojecha\u0142a? \u2013 zapyta\u0142 nagle Andriej.<br>\u2013 Byle dalej st\u0105d.<br>\u2013 A konkretniej?<br>\u2013 Do Wilna. Albo do Pary\u017ca. Chcia\u0142abym kiedy\u015b usi\u0105\u015b\u0107 w prawdziwej kawiarni i patrze\u0107 na ludzi, kt\u00f3rzy dok\u0105d\u015b biegn\u0105. Tutaj mam wra\u017cenie, \u017ce wszyscy tylko czekaj\u0105 na \u015bmier\u0107.<br>Andriej u\u015bmiechn\u0105\u0142 si\u0119 smutno.<br>\u2013 Ja czasem mam wra\u017cenie, \u017ce ca\u0142e moje \u017cycie kto\u015b ju\u017c dawno zaplanowa\u0142 za mnie.<br>\u2013 Pan? Oficer?<br>\u2013 Tym bardziej. Ojciec widzi we mnie przysz\u0142ego genera\u0142a. Matka \u017con\u0119 z dobrego domu. Wszyscy czego\u015b chc\u0105.<br>\u2013 A pan?<br>Milcza\u0142 przez chwil\u0119.<br>\u2013 Ja pierwszy raz od wielu lat wiem, czego naprawd\u0119 chc\u0119.<br>Spojrza\u0142a wtedy na niego inaczej ni\u017c dot\u0105d.<br>Tego wieczoru poca\u0142owa\u0142 j\u0105 po raz pierwszy.<br>Delikatnie, niepewnie, jakby ba\u0142 si\u0119, \u017ce zaraz zniknie.<br>Wieczorami Katarzyna czyta\u0142a jego listy po kilka razy. Pisa\u0142 starannie, czasem niezgrabnie po polsku, czasem wplataj\u0105c rosyjskie s\u0142owa. Pisa\u0142, \u017ce nie mo\u017ce spa\u0107, \u017ce \u015bni o niej i \u017ce chcia\u0142by zabra\u0107 j\u0105 daleko st\u0105d.<br>W ko\u0144cu napisa\u0142 r\u00f3wnie\u017c do rodzic\u00f3w na Podolu, informuj\u0105c ich, \u017ce zamierza si\u0119 o\u017ceni\u0107.<br>By\u0142 przekonany, \u017ce mi\u0142o\u015b\u0107 wszystko zwyci\u0119\u017cy.<br>M\u0142odzi ludzie bardzo d\u0142ugo wierz\u0105 w takie rzeczy.<br>Odpowied\u017a przysz\u0142a po dw\u00f3ch tygodniach.<br>Andriej czyta\u0142 list samotnie w kancelarii koszar. Za oknem pada\u0142 deszcz, gdzie\u015b na placu apelowym \u017co\u0142nierze \u0107wiczyli musztr\u0119, a atrament na papierze rozmazywa\u0142 si\u0119 pod wp\u0142ywem dr\u017c\u0105cych d\u0142oni.<br>Ojciec pisa\u0142 ch\u0142odno i brutalnie.<br>Nie b\u0119dzie zgody.<br>Nie po to ich syn ko\u0144czy\u0142 szko\u0142y i rozpoczyna\u0142 karier\u0119 oficersk\u0105, by wi\u0105za\u0107 si\u0119 z prowincjonaln\u0105 pann\u0105 z ma\u0142ego miasteczka. Matka podobno niemal dosta\u0142a ataku serca na wie\u015b\u0107 o planowanym mezaliansie.<br>Pada\u0142y s\u0142owa jeszcze gorsze.<br>Wyw\u0142oka.<br>Lafirynda.<br>\u017bydowski pomiot.<br>Andriej d\u0142ugo siedzia\u0142 nieruchomo. Po raz pierwszy naprawd\u0119 poczu\u0142, jak ma\u0142y jest wobec \u015bwiata, z kt\u00f3rego pochodzi\u0142. Wiedzia\u0142 ju\u017c, \u017ce rodzina nie cofnie si\u0119 przed niczym.<br>Kilka dni p\u00f3\u017aniej przyszed\u0142 rozkaz przeniesienia.<br>Natychmiastowy wyjazd na syberyjsk\u0105 stanic\u0119.<br>Bez dyskusji.<br>Bez mo\u017cliwo\u015bci odmowy.<br>Wuj pu\u0142kownik zadba\u0142 o wszystko.<br>Jeszcze tego samego wieczoru pr\u00f3bowa\u0142 dosta\u0107 si\u0119 do domu Katarzyny, lecz przy bramie zatrzyma\u0142 go wartownik z koszar.<br>\u2013 Rozkaz natychmiastowego stawienia si\u0119 do wymarszu.<br>\u2013 Cho\u0107by godzin\u0119\u2026<br>\u2013 Nie moja sprawa, poruczniku.<br>Katarzyna czeka\u0142a tymczasem nad Jab\u0142onk\u0105. Przynios\u0142a kosz z ciastem i jab\u0142kami. Andriej jednak nie przyszed\u0142.<br>Nazajutrz r\u00f3wnie\u017c.<br>Trzeciego dnia zjawi\u0142 si\u0119 \u017co\u0142nierz z listem.<br>Dr\u017c\u0105cymi palcami rozerwa\u0142a kopert\u0119.<br>Andriej pisa\u0142, \u017ce musi wyjecha\u0107. \u017be nie mia\u0142 mo\u017cliwo\u015bci si\u0119 po\u017cegna\u0107. \u017be wr\u00f3ci i b\u0119dzie j\u0105 kocha\u0142 do ko\u0144ca \u017cycia.<br>Czyta\u0142a te s\u0142owa kilka razy, a\u017c litery zacz\u0119\u0142y rozmazywa\u0107 si\u0119 od \u0142ez.<br>Jesie\u0144 tamtego roku by\u0142a wyj\u0105tkowo zimna. Deszcze nie ust\u0119powa\u0142y tygodniami, a ulice ton\u0119\u0142y w b\u0142ocie. Katarzyna coraz rzadziej wychodzi\u0142a z pokoju. Przesta\u0142a gra\u0107 na pianinie, przesta\u0142a \u015bmia\u0107 si\u0119 i niemal ca\u0142ymi dniami siedzia\u0142a przy oknie.<br>Najgorsze by\u0142y jednak plotki.<br>W ma\u0142ym miasteczku ludzie bardzo szybko znale\u017ali w\u0142asne wyja\u015bnienia ca\u0142ej historii. Jedni twierdzili, \u017ce rosyjski oficer po prostu si\u0119 ni\u0105 zabawi\u0142. Inni szeptali, \u017ce Katarzyna sama narzuca\u0142a si\u0119 wojskowym.<br>Czasem s\u0142ysza\u0142a szepty za plecami na rynku.<br>\u2013 Patrzcie, to ta od Moskala.<br>\u2013 Taka by\u0142a dumna.<br>Wraca\u0142a wtedy do domu blada jak papier.<br>Apolonia pr\u00f3bowa\u0142a j\u0105 pociesza\u0107.<br>\u2013 Panno Kasiu, \u015bwiat si\u0119 nie ko\u0144czy przez jednego ch\u0142opa.<br>\u2013 A je\u015bli w\u0142a\u015bnie si\u0119 sko\u0144czy\u0142?<br>\u2013 Jeszcze pani kiedy\u015b b\u0119dzie si\u0119 z tego \u015bmia\u0142a.<br>\u2013 Nie b\u0119d\u0119, mamciu To\u0144ciu. Ju\u017c nigdy nie b\u0119d\u0119.<br>Wieczorem trzydziestego pa\u017adziernika d\u0142ugo siedzia\u0142a przy lampie. Apolonia zapami\u0119ta\u0142a p\u00f3\u017aniej, \u017ce by\u0142a tego dnia dziwnie spokojna.<br>\u2013 Niech mamcia ju\u017c odpocznie \u2013 powiedzia\u0142a cicho. \u2013 Ja jeszcze troch\u0119 poczytam.<br>Noc by\u0142a zimna i wietrzna. Ga\u0142\u0119zie t\u0142uk\u0142y o szyby, a deszcz uderza\u0142 w dach.<br>Nad ranem Apolonia wesz\u0142a do pokoju z herbat\u0105.<br>Fili\u017canka wypad\u0142a jej z d\u0142oni.<br>Katarzyna le\u017ca\u0142a nieruchomo na \u0142\u00f3\u017cku. Obok sta\u0142a prawie pusta butelka&nbsp;po \u015brodku&nbsp;nasennym. Twarz mia\u0142a spokojn\u0105, jakby naprawd\u0119 zasn\u0119\u0142a po d\u0142ugim zm\u0119czeniu.<br>Apolonia usiad\u0142a obok niej i d\u0142ugo g\u0142aska\u0142a j\u0105 po w\u0142osach.<br>\u2013 Oj dziecko moje\u2026 po co\u015b ty to zrobi\u0142a\u2026<br>Potem poprawi\u0142a jej kosmyk w\u0142os\u00f3w, jak robi\u0142a to kiedy\u015b, gdy Katarzyna by\u0142a ma\u0142\u0105 dziewczynk\u0105 boj\u0105c\u0105 si\u0119 burzy.<br>Pogrzeb odby\u0142 si\u0119 w wigili\u0119 Wszystkich \u015awi\u0119tych. Miasto m\u00f3wi\u0142o ju\u017c tylko o tym. Jedni wsp\u00f3\u0142czuli, inni pot\u0119piali, jeszcze inni przychodzili na cmentarz z czystej ciekawo\u015bci.<br>Ojciec Katarzyny postarza\u0142 si\u0119 w ci\u0105gu kilku dni o ca\u0142e lata. Szed\u0142 za trumn\u0105 ze spuszczon\u0105 g\u0142ow\u0105, jak cz\u0142owiek, kt\u00f3remu odebrano wszystko.<br>Na cmentarzu by\u0142o zimno i mglisto. Kiedy opuszczano trumn\u0119 do grobu, zerwa\u0142 si\u0119 silny wiatr i zgasi\u0142 cz\u0119\u015b\u0107 \u015bwiec. Ludzie uznali to za znak pot\u0119pienia przez Boga, bo cz\u0142owiek od zawsze potrzebowa\u0142 znak\u00f3w, nawet tam, gdzie istnieje wy\u0142\u0105cznie cierpienie.<br>Ojciec Katarzyny d\u0142ugo nie m\u00f3g\u0142 pogodzi\u0107 si\u0119 ze \u015bmierci\u0105 c\u00f3rki. Sprzeda\u0142 du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 maj\u0105tku i sprowadzi\u0142 kamieniarza. Pomnik mia\u0142 by\u0107 wyj\u0105tkowy, cho\u0107 nie monumentalny.<br>Powsta\u0142a figura m\u0142odej kobiety wspartej o krzy\u017c. Rze\u017abiarz podobno wzorowa\u0142 twarz na starej fotografii Katarzyny.<br>Gdy ustawiono j\u0105 na cmentarzu, ludzie zacz\u0119li przychodzi\u0107 tam cz\u0119\u015bciej ni\u017c do innych grob\u00f3w.<br>\u2013 Wygl\u0105da jak Matka Boska \u2013 m\u00f3wi\u0142y kobiety.<br>\u2013 Jak \u015bwi\u0119ta jaka\u015b.<br>I w\u0142a\u015bnie wtedy narodzi\u0142a si\u0119 nazwa:<br>Zambrowska Maryjka.<br>Lata mija\u0142y. Zmienia\u0142y si\u0119 granice, pa\u0144stwa i wojny. Carskie koszary opustosza\u0142y, a wielu dawnych mieszka\u0144c\u00f3w wyjecha\u0142o albo zgin\u0119\u0142o. Pomnik jednak przetrwa\u0142.<br>I przetrwa\u0142a r\u00f3wnie\u017c legenda.<br>Mo\u017ce dlatego, \u017ce ka\u017cdy cz\u0142owiek cho\u0107 raz w \u017cyciu kocha\u0142 za mocno.<br>Mo\u017ce dlatego, \u017ce niemal ka\u017cdy nosi w sobie wspomnienie kogo\u015b, kogo utraci\u0142.<br>A mo\u017ce po prostu dlatego, \u017ce w kamiennej twarzy Katarzyny ludzie widzieli w\u0142asny smutek.<br>Dzi\u015b wielu przechodzi obok oboj\u0119tnie, spiesz\u0105c si\u0119 mi\u0119dzy grobami z telefonem w d\u0142oni i reklam\u00f3wk\u0105 pe\u0142n\u0105 zniczy. Czasem jednak kto\u015b si\u0119 zatrzyma, spojrzy na figur\u0119 m\u0142odej kobiety i przeczyta nazwisko zapisane na kamieniu.<br>Wtedy na kr\u00f3tk\u0105 chwil\u0119 wraca pami\u0119\u0107 o dziewczynie, kt\u00f3ra pokocha\u0142a zbyt mocno w \u015bwiecie, kt\u00f3ry nie mia\u0142 dla tej mi\u0142o\u015bci miejsca.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size wp-block-paragraph\"><em>Je\u015bli dotar\u0142e\u015b do ko\u0144ca mojego opowiadania, to ju\u017c wielki plus dla mnie jako autora. Je\u015bli postawisz mi kaw\u0119, potraktuj\u0119 j\u0105 nie tylko jako podzi\u0119kowanie za wsp\u00f3lnie sp\u0119dzony czas, ale r\u00f3wnie\u017c jako ma\u0142y impuls, \u017ce warto pisa\u0107 dalej, bo gdzie\u015b po drugiej stronie ekranu kto\u015b czeka na nast\u0119pne opowiadanie.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><a href=\"https:\/\/buycoffee.to\/kuryer-dworski\">\u2615 Postaw kaw\u0119 Skrybie<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-comments\"><h2 id=\"comments\" class=\"wp-block-comments-title\">6 odpowiedzi na &#8220;Zambrowska Maryjka&#8221;<\/h2>\n\n<ol class=\"wp-block-comment-template\"><li id=\"comment-4\" class=\"comment even thread-even depth-1\">\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-794e3cfa wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:40px\"><div class=\"wp-block-avatar\"><img alt='Awatar Kornelia Sczeka\u0142a' src='https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/8d47ac02e0b4a2e495d57866d48a4ce8766a7b396d122cfca4b112e860be2a77?s=40&#038;d=mm&#038;r=g' srcset='https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/8d47ac02e0b4a2e495d57866d48a4ce8766a7b396d122cfca4b112e860be2a77?s=80&#038;d=mm&#038;r=g 2x' class='avatar avatar-40 photo wp-block-avatar__image' height='40' width='40'  style=\"border-radius:20px;\"\/><\/div><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><div class=\"wp-block-comment-author-name has-small-font-size\">Kornelia Sczeka\u0142a<\/div>\n\n\n<div class=\"wp-block-group is-layout-flex wp-block-group-is-layout-flex\" style=\"margin-top:0px;margin-bottom:0px\"><div class=\"wp-block-comment-date has-small-font-size\"><time datetime=\"2026-06-13T06:14:24+00:00\"><a href=\"https:\/\/kuryerdworski.pl\/index.php\/zambrowska-maryjka\/comment-page-1\/#comment-4\">13 czerwca, 2026<\/a><\/time><\/div>\n\n<\/div>\n\n\n<div class=\"wp-block-comment-content\"><p>Czyta si\u0119 z wielkim wzruszeniem a opisy i\u015bcie mistrzowskie. Szczeg\u00f3lnie miejsca postawienia figury jak i sam jej opis. Mo\u017ce kiedy\u015b tam dotr\u0119 i zobacz\u0119  pozdrawiam<\/p>\n<\/div>\n\n<div class=\"wp-block-comment-reply-link has-small-font-size\"><a rel=\"nofollow\" class=\"comment-reply-link\" href=\"https:\/\/kuryerdworski.pl\/index.php\/zambrowska-maryjka\/comment-page-1\/?replytocom=4#respond\" data-commentid=\"4\" data-postid=\"483\" data-belowelement=\"comment-4\" data-respondelement=\"respond\" data-replyto=\"Odpowiedz u\u017cytkownikowi Kornelia Sczeka\u0142a\" aria-label=\"Odpowiedz u\u017cytkownikowi Kornelia Sczeka\u0142a\">Odpowiedz<\/a><\/div><\/div>\n<\/div>\n\n<ol><li id=\"comment-5\" class=\"comment byuser comment-author-admin3971 bypostauthor odd alt depth-2\">\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-794e3cfa wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:40px\"><div class=\"wp-block-avatar\"><img alt='Awatar krzysiek' src='https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f3ef7847e3a6d7a213ceb8ac6e1ace71fc7a725260510168cccb2d497a86bcf0?s=40&#038;d=mm&#038;r=g' srcset='https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f3ef7847e3a6d7a213ceb8ac6e1ace71fc7a725260510168cccb2d497a86bcf0?s=80&#038;d=mm&#038;r=g 2x' class='avatar avatar-40 photo wp-block-avatar__image' height='40' width='40'  style=\"border-radius:20px;\"\/><\/div><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><div class=\"wp-block-comment-author-name has-small-font-size\"><a rel=\"external nofollow ugc\" href=\"http:\/\/kuryerdworski.pl\" target=\"_self\" >krzysiek<\/a><\/div>\n\n\n<div class=\"wp-block-group is-layout-flex wp-block-group-is-layout-flex\" style=\"margin-top:0px;margin-bottom:0px\"><div class=\"wp-block-comment-date has-small-font-size\"><time datetime=\"2026-06-13T08:04:18+00:00\"><a href=\"https:\/\/kuryerdworski.pl\/index.php\/zambrowska-maryjka\/comment-page-1\/#comment-5\">13 czerwca, 2026<\/a><\/time><\/div>\n\n<\/div>\n\n\n<div class=\"wp-block-comment-content\"><p>Dzi\u015b coraz rzadziej spotyka si\u0119 nagrobki, kt\u00f3re potrafi\u0105 wzruszy\u0107 i zatrzyma\u0107 cz\u0142owieka na d\u0142u\u017cej. A mi\u0142o\u015b\u0107? Oby dotkn\u0119\u0142a ka\u017cdego z nas. Ta szcz\u0119\u015bliwa, buduj\u0105ca, dodaj\u0105ca skrzyde\u0142 i sprawiaj\u0105ca, \u017ce \u015bwiat staje si\u0119 cho\u0107 odrobin\u0119 lepszy.<\/p>\n<p>Przy okazji zapraszam do Zambrowa. To miasto skrywa wi\u0119cej historii, ni\u017c mog\u0142oby si\u0119 wydawa\u0107 na pierwszy rzut oka. Je\u015bli kiedy\u015b zawitacie w moje rodzinne strony, ch\u0119tnie pomog\u0119 odkry\u0107 miejsca, ludzi i opowie\u015bci, kt\u00f3re wci\u0105\u017c \u017cyj\u0105 w jego pami\u0119ci.<\/p>\n<\/div>\n\n<div class=\"wp-block-comment-reply-link has-small-font-size\"><a rel=\"nofollow\" class=\"comment-reply-link\" href=\"https:\/\/kuryerdworski.pl\/index.php\/zambrowska-maryjka\/comment-page-1\/?replytocom=5#respond\" data-commentid=\"5\" data-postid=\"483\" data-belowelement=\"comment-5\" data-respondelement=\"respond\" data-replyto=\"Odpowiedz u\u017cytkownikowi krzysiek\" aria-label=\"Odpowiedz u\u017cytkownikowi krzysiek\">Odpowiedz<\/a><\/div><\/div>\n<\/div>\n\n<\/li><\/ol><\/li><li id=\"comment-6\" class=\"comment even thread-odd thread-alt depth-1\">\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-794e3cfa wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:40px\"><div class=\"wp-block-avatar\"><img alt='Awatar Ada' src='https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/0714c491fc8fa5c802b56f4c3d5bd87ae0e44e942d5888971e56d2934750446b?s=40&#038;d=mm&#038;r=g' srcset='https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/0714c491fc8fa5c802b56f4c3d5bd87ae0e44e942d5888971e56d2934750446b?s=80&#038;d=mm&#038;r=g 2x' class='avatar avatar-40 photo wp-block-avatar__image' height='40' width='40'  style=\"border-radius:20px;\"\/><\/div><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><div class=\"wp-block-comment-author-name has-small-font-size\">Ada<\/div>\n\n\n<div class=\"wp-block-group is-layout-flex wp-block-group-is-layout-flex\" style=\"margin-top:0px;margin-bottom:0px\"><div class=\"wp-block-comment-date has-small-font-size\"><time datetime=\"2026-06-13T09:22:11+00:00\"><a href=\"https:\/\/kuryerdworski.pl\/index.php\/zambrowska-maryjka\/comment-page-1\/#comment-6\">13 czerwca, 2026<\/a><\/time><\/div>\n\n<\/div>\n\n\n<div class=\"wp-block-comment-content\"><p>By\u0142am w Zambrowie ale by\u0142o zimno i pada\u0142o.<br \/>\nMusz\u0119 wybra\u0107 si\u0119 w s\u0142oneczn\u0105 pogod\u0119.<br \/>\nTak piszesz, jakbym to wszystko widz\u00eca\u0142a..<\/p>\n<\/div>\n\n<div class=\"wp-block-comment-reply-link has-small-font-size\"><a rel=\"nofollow\" class=\"comment-reply-link\" href=\"https:\/\/kuryerdworski.pl\/index.php\/zambrowska-maryjka\/comment-page-1\/?replytocom=6#respond\" data-commentid=\"6\" data-postid=\"483\" data-belowelement=\"comment-6\" data-respondelement=\"respond\" data-replyto=\"Odpowiedz u\u017cytkownikowi Ada\" aria-label=\"Odpowiedz u\u017cytkownikowi Ada\">Odpowiedz<\/a><\/div><\/div>\n<\/div>\n\n<ol><li id=\"comment-7\" class=\"comment byuser comment-author-admin3971 bypostauthor odd alt depth-2\">\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-794e3cfa wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:40px\"><div class=\"wp-block-avatar\"><img alt='Awatar krzysiek' src='https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f3ef7847e3a6d7a213ceb8ac6e1ace71fc7a725260510168cccb2d497a86bcf0?s=40&#038;d=mm&#038;r=g' srcset='https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f3ef7847e3a6d7a213ceb8ac6e1ace71fc7a725260510168cccb2d497a86bcf0?s=80&#038;d=mm&#038;r=g 2x' class='avatar avatar-40 photo wp-block-avatar__image' height='40' width='40'  style=\"border-radius:20px;\"\/><\/div><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><div class=\"wp-block-comment-author-name has-small-font-size\"><a rel=\"external nofollow ugc\" href=\"http:\/\/kuryerdworski.pl\" target=\"_self\" >krzysiek<\/a><\/div>\n\n\n<div class=\"wp-block-group is-layout-flex wp-block-group-is-layout-flex\" style=\"margin-top:0px;margin-bottom:0px\"><div class=\"wp-block-comment-date has-small-font-size\"><time datetime=\"2026-06-13T12:02:37+00:00\"><a href=\"https:\/\/kuryerdworski.pl\/index.php\/zambrowska-maryjka\/comment-page-1\/#comment-7\">13 czerwca, 2026<\/a><\/time><\/div>\n\n<\/div>\n\n\n<div class=\"wp-block-comment-content\"><p>jak zwykle zapraszam i s\u0142u\u017c\u0119 za przewodnika.<\/p>\n<\/div>\n\n<div class=\"wp-block-comment-reply-link has-small-font-size\"><a rel=\"nofollow\" class=\"comment-reply-link\" href=\"https:\/\/kuryerdworski.pl\/index.php\/zambrowska-maryjka\/comment-page-1\/?replytocom=7#respond\" data-commentid=\"7\" data-postid=\"483\" data-belowelement=\"comment-7\" data-respondelement=\"respond\" data-replyto=\"Odpowiedz u\u017cytkownikowi krzysiek\" aria-label=\"Odpowiedz u\u017cytkownikowi krzysiek\">Odpowiedz<\/a><\/div><\/div>\n<\/div>\n\n<\/li><\/ol><\/li><li id=\"comment-8\" class=\"comment even thread-even depth-1\">\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-794e3cfa wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:40px\"><div class=\"wp-block-avatar\"><img alt='Awatar Iwona Brzozowska' src='https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e7eb4ec633164a460b634bb49a514cdc8c6144cb5c5c7182af99ede9f6db859f?s=40&#038;d=mm&#038;r=g' srcset='https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e7eb4ec633164a460b634bb49a514cdc8c6144cb5c5c7182af99ede9f6db859f?s=80&#038;d=mm&#038;r=g 2x' class='avatar avatar-40 photo wp-block-avatar__image' height='40' width='40'  style=\"border-radius:20px;\"\/><\/div><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><div class=\"wp-block-comment-author-name has-small-font-size\">Iwona Brzozowska<\/div>\n\n\n<div class=\"wp-block-group is-layout-flex wp-block-group-is-layout-flex\" style=\"margin-top:0px;margin-bottom:0px\"><div class=\"wp-block-comment-date has-small-font-size\"><time datetime=\"2026-06-13T13:01:29+00:00\"><a href=\"https:\/\/kuryerdworski.pl\/index.php\/zambrowska-maryjka\/comment-page-1\/#comment-8\">13 czerwca, 2026<\/a><\/time><\/div>\n\n<\/div>\n\n\n<div class=\"wp-block-comment-content\"><p>Pi\u0119kna,smutna historia&#8230;<\/p>\n<\/div>\n\n<div class=\"wp-block-comment-reply-link has-small-font-size\"><a rel=\"nofollow\" class=\"comment-reply-link\" href=\"https:\/\/kuryerdworski.pl\/index.php\/zambrowska-maryjka\/comment-page-1\/?replytocom=8#respond\" data-commentid=\"8\" data-postid=\"483\" data-belowelement=\"comment-8\" data-respondelement=\"respond\" data-replyto=\"Odpowiedz u\u017cytkownikowi Iwona Brzozowska\" aria-label=\"Odpowiedz u\u017cytkownikowi Iwona Brzozowska\">Odpowiedz<\/a><\/div><\/div>\n<\/div>\n\n<ol><li id=\"comment-9\" class=\"comment byuser comment-author-admin3971 bypostauthor odd alt depth-2\">\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-794e3cfa wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:40px\"><div class=\"wp-block-avatar\"><img alt='Awatar krzysiek' src='https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f3ef7847e3a6d7a213ceb8ac6e1ace71fc7a725260510168cccb2d497a86bcf0?s=40&#038;d=mm&#038;r=g' srcset='https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f3ef7847e3a6d7a213ceb8ac6e1ace71fc7a725260510168cccb2d497a86bcf0?s=80&#038;d=mm&#038;r=g 2x' class='avatar avatar-40 photo wp-block-avatar__image' height='40' width='40'  style=\"border-radius:20px;\"\/><\/div><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><div class=\"wp-block-comment-author-name has-small-font-size\"><a rel=\"external nofollow ugc\" href=\"http:\/\/kuryerdworski.pl\" target=\"_self\" >krzysiek<\/a><\/div>\n\n\n<div class=\"wp-block-group is-layout-flex wp-block-group-is-layout-flex\" style=\"margin-top:0px;margin-bottom:0px\"><div class=\"wp-block-comment-date has-small-font-size\"><time datetime=\"2026-06-13T13:25:02+00:00\"><a href=\"https:\/\/kuryerdworski.pl\/index.php\/zambrowska-maryjka\/comment-page-1\/#comment-9\">13 czerwca, 2026<\/a><\/time><\/div>\n\n<\/div>\n\n\n<div class=\"wp-block-comment-content\"><p>Dzi\u0119kuj\u0119<\/p>\n<\/div>\n\n<div class=\"wp-block-comment-reply-link has-small-font-size\"><a rel=\"nofollow\" class=\"comment-reply-link\" href=\"https:\/\/kuryerdworski.pl\/index.php\/zambrowska-maryjka\/comment-page-1\/?replytocom=9#respond\" data-commentid=\"9\" data-postid=\"483\" data-belowelement=\"comment-9\" data-respondelement=\"respond\" data-replyto=\"Odpowiedz u\u017cytkownikowi krzysiek\" aria-label=\"Odpowiedz u\u017cytkownikowi krzysiek\">Odpowiedz<\/a><\/div><\/div>\n<\/div>\n\n<\/li><\/ol><\/li><\/ol>\n\n\n\n\t<div id=\"respond\" class=\"comment-respond wp-block-post-comments-form\">\n\t\t<h3 id=\"reply-title\" class=\"comment-reply-title\">Dodaj komentarz <small><a rel=\"nofollow\" id=\"cancel-comment-reply-link\" href=\"\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/483#respond\" style=\"display:none;\">Anuluj pisanie odpowiedzi<\/a><\/small><\/h3><form action=\"https:\/\/kuryerdworski.pl\/wp-comments-post.php\" method=\"post\" id=\"commentform\" class=\"comment-form\"><p class=\"comment-notes\"><span id=\"email-notes\">Tw\u00f3j adres email nie zostanie opublikowany.<\/span> <span class=\"required-field-message\">Wymagane pola s\u0105 oznaczone <span class=\"required\">*<\/span><\/span><\/p><p class=\"comment-form-comment\"><label for=\"comment\">Komentarz <span class=\"required\">*<\/span><\/label> <textarea id=\"comment\" name=\"comment\" cols=\"45\" rows=\"8\" maxlength=\"65525\" required><\/textarea><\/p><p class=\"comment-form-author\"><label for=\"author\">Nazwa <span class=\"required\">*<\/span><\/label> <input id=\"author\" name=\"author\" type=\"text\" value=\"\" size=\"30\" maxlength=\"245\" autocomplete=\"name\" required \/><\/p>\n<p class=\"comment-form-email\"><label for=\"email\">Adres email <span class=\"required\">*<\/span><\/label> <input id=\"email\" name=\"email\" type=\"email\" value=\"\" size=\"30\" maxlength=\"100\" aria-describedby=\"email-notes\" autocomplete=\"email\" required \/><\/p>\n<p class=\"comment-form-url\"><label for=\"url\">Witryna internetowa<\/label> <input id=\"url\" name=\"url\" type=\"url\" value=\"\" size=\"30\" maxlength=\"200\" autocomplete=\"url\" \/><\/p>\n<p class=\"comment-form-cookies-consent\"><input id=\"wp-comment-cookies-consent\" name=\"wp-comment-cookies-consent\" type=\"checkbox\" value=\"yes\" \/> <label for=\"wp-comment-cookies-consent\">Zapami\u0119taj moje dane w tej przegl\u0105darce podczas pisania kolejnych komentarzy.<\/label><\/p>\n<p class=\"form-submit wp-block-button\"><input name=\"submit\" type=\"submit\" id=\"submit\" class=\"wp-block-button__link wp-element-button\" value=\"Dodaj komentarz\" \/> <input type='hidden' name='comment_post_ID' value='483' id='comment_post_ID' \/>\n<input type='hidden' name='comment_parent' id='comment_parent' value='0' \/>\n<\/p><\/form>\t<\/div><!-- #respond -->\n\t<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Jesienny wiatr leniwie snu\u0142 si\u0119 mi\u0119dzy alejkami starego cmentarza w Zambrowie, nios\u0105c zapach suchych li\u015bci, parafiny i zwi\u0119d\u0142ych kwiat\u00f3w. Jak co roku w dzie\u0144 Wszystkich \u015awi\u0119tych ludzie wracali tutaj z tym samym po\u015bpiechem, z tym samym ci\u0119\u017carem siatek pe\u0142nych zniczy i z tym samym smutkiem ukrywanym pod codzienn\u0105 rozmow\u0105. Jedni szukali grob\u00f3w rodzic\u00f3w, inni dzieci [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","template":"","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"footnotes":""},"class_list":["post-483","page","type-page","status-publish","hentry"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kuryerdworski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/483","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kuryerdworski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/kuryerdworski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuryerdworski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuryerdworski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=483"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/kuryerdworski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/483\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":740,"href":"https:\/\/kuryerdworski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/483\/revisions\/740"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kuryerdworski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=483"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}